DoÄu Anadoluānun en zengin mutfaklarından biri de tarihi İpek Yolu geƧiÅ güzergahı üzerinde yer alan Bitlisāin geleneksel mutfaÄı.
Sebzeden meyveye, süt ürünlerinden et pek Ƨok farklı lezzeti aynı tencerede buluÅturan Bitlis mutfaÄında baharatlarından da rolü büyük.
Sert geƧen kıŠmevsimi dolayısıyla Bitlisliler yazın bolca kıŠhazırlıÄı yapıyor. Tuzlama, konserve, salƧa, tarhana, pekmez ve reƧel Bitlislilerin yaptıÄı kıŠhazırlıklarından baÅlıcaları. Pek tabii bu kıŠhazırlıkları Bitlis mutfaklarında muhteÅem lezzetlere dƶnüÅüyor.
Diyorum ve sizi Bitlisāin piÅirmesi biraz zahmetli, biraz da masraflı ama lezzeti karÅı konulmaz yemeklerine bir gƶz atmaya davet ediyorum.
Bitlis’in Yƶresel Yemekleri
Bitlis Yemekleri
1) AvÅor Ćorbası
GüneÅ doÄmadan uyanıp, güne bol etli sıcacık bir kase Ƨorba ile baÅlamak en sevilen DoÄu geleneklerinden biri.
Siz de ziyaret ettiÄiniz Åehirlerde o yƶrenin geleneklerine uygun yaÅamak istiyorsanız Bitlisāe gittiÄinizde sabahın ilk ıÅıkları ile birlikte servis edilmeye baÅlanan gün doÄumuyla birlikte tükenen avÅor Ƨorbasından mutlaka tatmalısınız.
2) ĆireÅ Ćorbası
Bitlisāin Ahlat ilƧesinin ƶne Ƨıkan lezzetlerinden biri de ƧireŠçorbası.
Adını Ƨorbanın ana malzemesi olan ƧireÅ otundan alan etli ve buÄdaylı bu doyurucu Ƨorba, ƶzellikle kıŠaylarında Bitlis mutfaklarında ƧokƧa piÅiriliyor.
Minik de bir bilgi verecek olursam çireŠotu bazı bölgelerde çiriŠotu olarak da biliniyor.
3) Glorik
Bitlis mutfaÄının belki de en az duyulan ama evlerde en Ƨok piÅirilen lezzetlerinden biri glorik.
Mini mini kƶfteli nohutlu glorik, tek tabakta maksimum lezzet arayanların favorilerinden biri olmaya aday.
Genellikle esnaf lokantalarında bulabileceÄiniz glorik, Bitlisāe gittiÄiniz mutlaka tatmalısınız diyebileceÄim lezzetler arasında ilk sıralarda yer alıyor.
4) Ćorti AÅı
Halk arasında Ƨorti de denilen lahana turÅusu ile yapılan muhteÅem bir lezzet Ƨorti aÅı. Etli, bol turÅulu Ƨorti aÅı ƶzellikle kıŠaylarında sofraların olmazsa olmazlarından.
Ćorti aÅının en ƶnemli püf noktalarından biri de lahana turÅusunun sirke kullanılmadan sadece limon suyu ile yapılması.
5) TurÅu AÅı Ćorbası
Bitlisāin iƧinizi ısıtacak turÅulu lezzetlerinden biri de turÅu aÅı Ƨorbası.
EkÅi erik pestili ile yapılan nohutlu, buÄdaylı, etli turÅu aÅı Ƨorbası Bitlis mutfaÄının en doyurucu Ƨorbalarından biri.
Hafif mayhoÅ aroması ile damaklarda hoÅ bir tat bırakan turÅu aÅına denk gelirseniz mutlaka tadın derim.
6) Bitlis kƶftesi
Bitlis usulü iƧli kƶfte gƶrünüŠitibariyle iƧli kƶfteyi andırsa da tadı ile farkını ortaya koyuyor. Bitlis kƶftesi hazırlanırken kıyma ve bulgur baÅta olmak üzere tüm malzemeler birlikte yoÄurulup yuvarlanıyor.
Bitlis kƶftesi genellikle haÅlandıktan sonra üzerine sıcak tereyaÄı gezdirilerek servis ediliyor. Ancak bence hafif ƧırpılmıŠsarımsaklı yoÄurtla da efsane oluyor.
7) Büryan Kebabı
Ćzel kuyu tandırlarda etler pamuk gibi oluncaya dek piÅirilen büryan kebabı, yanında sadece aynı tandırda piÅirilen ƶzel ekmeÄi ile servis ediliyor.
Siz de Bitlis gezinizde lokum gibi bir kebap ile kendinize mini bir ziyafet çekmek isterseniz büryan kebabı tam size göre.
8) SoÄan Kƶftesi
Tadını bƶbrek yaÄı ve sumaktan alan soÄan kƶftesi aslında bir nevi iƧli kƶfte.
İnce bulgur ve un ile hazırlanan hamurun iƧine bol soÄanlı, sumaklı ve bƶbrek yaÄlı kıymalı bir harƧ dolduruluyor. Ardından yuvarlanıp haÅlanıyor. Ćzerine biberli tereyaÄı gezdirildikten sonra da afiyetle yeniyor.
Sakatatla aranız iyiyse soÄan kƶftesini sevmemeniz iƧin hiƧ bir sebep yok.
9) Katıklı Dolma
Dolma, Türk mutfaklarında en Ƨok piÅirilen yemekler arasında Åüphesiz ilk sıralarda yer alıyordur. Taze sebze ile yapılanı ayrı kuru sebze ile yapılanı ayrı güzel.
Bitlisāin katıklı dolması da taze kabak ile yapılan nefis bir lezzet. Katıklı dolmayı klasik kabak dolmasından ayıran en temel ƶzellik ise dolmaların minik halkalar Åeklinde dilimlenerek servis ediliyor olması.
Hele bir de üzerine yoÄurt ve salƧalı sos gezdirdiniz mi tadına doyum olmuyor.
10) Has Dolması
BildiÄimiz lahana sarmasının Bitlisli hali diyebilirim has dolması iƧin.
Ćok kliÅe olacak ama alt tarafı lahana sarması deyip geƧmemek, has dolmasını bir de yerinde yemek lazım. Ćünkü Bitlisliler dolmanın harcını yaÄlı kaburga eti ile hazırlıyorlar ve ortaya karÅı konulmaz bir lezzet Ƨıkıyor.
11) KeledoÅ
Her ne kadar keledoÅ denilince akıllara ilk Van gelse de keledoÅun en Ƨok Bitlis mutfaklarında piÅirildiÄi sƶyleniyor.
KeledoÅ hazırlarken kuÅbaÅı kuzu eti ve buÄday iyice yumuÅayıp keÅkek kıvamına gelinceye kadar piÅiriliyor. Ćzerine biraz yoÄurt ve tereyaÄlı salƧalı sos gezdirildikten sonra da servis ediliyor.
Hemen hemen her restoranda denk gelebileceÄiniz keledoÅ, Bitlisāte tadılacaklar listenizde mutlaka olsun.
12) CiÄer taplaması
CiÄer seviyorsanız Bitlisāin koyun ciÄerini kƶftelik bulgurla buluÅturan ciÄer taplaması tam size gƶre.
Bugüne kadar yediÄiniz tüm ciÄerleri unutturacak bir lezzet arıyorsanız ciÄer taplamasını asla es geƧmeyin derim.
Sƶylemeden de geƧmek olmaz ciÄer taplaması yanında bol kƶpüklü bir yayık ayranı ile efsane oluyor.
13) Kengerli bulgur pilavı
Türk sofraları pilavsız olmaz. Bu yüzdendir ki hemen hemen her ilimizin kendine has bir hatta birkaç pilavı var.
Bitlis mutfaÄının en lezzetli pilavlarından biri de kengerli bulgur pilavı. Kenger otunun bulgur pilavına kattıÄı tada ve rahiyaya inanamayacaksınız.
Ćzellikle esnaf lokantalarında sıkƧa piÅirilen kengerli bulgur pilavına denk gelirseniz asla es geƧmeyin derim.
14) Baklalı pilav
Bitlisāin Ahlat ilƧesi ile ƶzdeÅleÅmiÅ lezzetlerinden biri de baklalı pilav.
Taze bakla baÅta olmak üzere farklı sebzeleri pirinƧle buluÅturan bu nefis lezzet ƶzellikle bahar ve yaz aylarında Bitlis mutfaklarında sıkƧa piÅiriliyor. Denk gelirseniz tatmanızı ƶneririm.
15) ÅemÅerok
Bitlis mutfaklarının en sevilen lezzetlerinden biri de bir nevi mantı diyebileceÄim ÅemÅerok.
İƧi kuÅbaÅı kırmızı et dolgulu hamur parƧaları tercihe gƶre kızartılarak ya da haÅlanarak yapılıyor. Ancak sarımsaklı yoÄurt ve salƧalı sos ÅemÅeroÄun deÄiÅmezi.
16) İnci kefali
Et aÄırlıklı bir mutfaÄı olan Bitlisāte balık yemek isterseniz Van Gƶlü kenarındaki restoranlardan birine gidin derim.
Farklı balık ƧeÅitleri bulmak da mümkün ancak benim ƶnerim Van Gƶlüānden Ƨıkan inci kefalini tatmanızdan yana.
Bitlis Tatlıları
1) Teter
Mutfakta kalan her malzemenin ayrı bir lezzete dƶnüÅtüÄünün en tatlı ƶrneklerinden biri teter.
Bir nevi ekmek kadayıfı diyebileceÄim teter alıÅık olduÄumuz Afyon usulü ekmek kadayıfından biraz farklı.
Bayat ekmekler pekmez, su ve tereyaÄı ile hazırlanan ƶzel bir Åerbetle ıslatılıyor. Ekmekler Åerbeti iyice Ƨekip yumuÅadıktan sonra da bol ceviz, kaymak ya da sade dondurma ile servis ediliyor.
2) Güzbez tatlısı
Rafine Åeker kullanılmadan bal ve ceviz ile yapılan güzbez tatlısı Bitlis mutfaÄının nadir bulunan ama en karÅı konulmaz tatlılarından biri.
Genellikle evlerde piÅiriliyor o yüzden gƶrdüÄünüz yerde asla es geƧmeyin derim.
3) Ahlat lokma
Ćıtır Ƨıtır hamuru iƧ baymayan Åerbeti ile gƶnülleri fetheden Bitlis lezzetlerinden biri de ahlat lokma.
Ahlat lokması tadına da gƶrüntüsüne de alıÅık olduÄumuz lokmalar yuvarlak yapılmıyor.
Ortası delik halka Åeklinde yapılan Ahlat lokması Ƨıtır hamur tatlısı sevenlerin favorilerinden.
Bitlisāe giderseniz meÅhur küp peynirinden, Nazik ve Aygır gƶllerinde avlanan aynalı sazan balıÄından tatmadan, kara kovan balından, ata tohumdan üretilen Åehcıman pirincinden almadan dƶnmeyin derim.